Birinci Derece Yakını Engelli Olan Memurların Yasal Hakları

Birinci derece engelli yakını olan memurlar, Türk mevzuatına göre çeşitli yasal haklara sahiptir. Bu haklar, engelli bireylerin bakımı ve desteklenmesi amacıyla düzenlenmiştir. İşte bu haklar ve dayanakları:

1. Mazeret İzni Hakkı

– Açıklama: Memurlara, en az %70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun (çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az %70 oranında engelli olması kaydıyla) hastalanması halinde, hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan sadece biri tarafından kullanılmak üzere, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde **10 güne kadar mazeret izni** verilir.

– Dayanak: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesi.

2. Refakat İzni

– Açıklama: Memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocukları veya kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması halinde, sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak **üç aya kadar izin** verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılabilir.

– Dayanak: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. maddesi.

3. Engelli Yakını İçin Tedavi ve Eğitim Yardımı

– Açıklama: Engelli yakını olan memurlar, engelli yakınlarının tedavi ve eğitim masrafları için devletten yardım alabilirler. Bu yardımdan yararlanabilmek için engelli yakınının, yetkili hastanelerden alınacak sağlık kurulu raporu ile en az %70 oranında engelli olduğunun belgelenmesi gerekmektedir.

– Dayanak: 2022 Sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve Engelliler Hakkında Kanun.

4. Lojman Tahsis Avantajı

– Açıklama: %40 ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan raporla belgeleyen engelli personel ile kanunen bakmakla yükümlü olduğu ve konutta birlikte oturacağı her bir engelli aile ferdi (eş ve çocuk dahil) için, sıra tahsisli konutların puanlama cetvelinde **+40 puan** verilir.

– Dayanak: Kamu Konutları Yönetmeliği.

5. Eğitimde Fırsat Eşitliği

– Açıklama: Eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ve engelli öğrencilerin okumaya teşvik edilmesi amacıyla, özel eğitime ihtiyaç duyan çocukların okullara erişimi ücretsiz sağlanmaktadır.

6. Öğrenim Kredisi ve Yurt Tahsisi

– Açıklama: Başarılı ve ihtiyaç sahibi engelli öğrencilere, Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından öncelikli olarak öğrenim kredisi, katkı kredisi ve yurt tahsisi yapılmaktadır.

7. Tayinde Kolaylık

– Açıklama: İlgili mevzuata göre alınan sağlık kurulu raporunda en az %40 oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.

8. Engelli Yakını İçin Emeklilik Hakları

– Açıklama: Engelli çocuğu olan çalışan anneler, belirli koşullar altında erken emeklilik hakkından yararlanabilmektedir. 5510 Sayılı Kanun’a göre, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu bulunanların, 01.10.2008 tarihinden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve bu süre emeklilik yaş hadlerinden indirilir.

– Dayanak: 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu.

9. Engelli Çocuğu Olan Annelere Yarı Zamanlı Çalışma Hakkı

– Açıklama: Doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği halinde çocuğun hayatta olması kaydıyla, analık izni bitiminde başlamak üzere, süt izni verilmeksizin birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda ise altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çocuğun engelli doğması veya doğumdan sonraki 12 ay içinde engellilik durumunun tespiti halinde bu süreler 12 ay olarak uygulanır.

– Dayanak: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/F maddesi.

10. Nöbet ve Gece Vardiyası Muafiyeti

– Açıklama: Kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu engelli aile bireyinin, bakıma muhtaç olduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi kaydıyla, bu durumdaki personele mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muafiyet sağlanır.

Sonuç:

Bu haklar, engelli yakını olan memurların hem kendi hem de engelli yakınlarının yaşam kalitesini artırmak amacıyla düzenlenmiştir. Memurlar, bu haklardan yararlanmak için ilgili mevzuat hükümleri gereği idari başvuru yapılmalıdır.

                                                                                                                                              ANKARA HUKUK EVİ