9 Nisan 2026 Tarihli Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği Değişiklikleri

1. Kurumsal Yapı ve Tanımlardaki Güncellemeler

9 Nisan 2026 tarihli yönetmelik değişikliği, aile hekimliği sisteminin idari mimarisinde değişiklikler yapılmıştır. Yapılan düzenlemelerle, daha önce Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (Kurum) odaklı yürütülen yarı özerk idari yapı değiştirilerek, tüm yetki ve sorumluluklar doğrudan Sağlık Bakanlığı çatısı altında konsolide edilmiştir.

Madde 3 uyarınca yürürlükten kaldırılan tanımlar:

• (d) bendi: Asistan
• (g) bendi: Eğitici
• (ğ) bendi: Eğitim aile hekimliği birimi
• (h) bendi: Eğitim aile sağlığı merkezi
• (ı) bendi: Eğitim kurumu
• (o) bendi: Kurum (Türkiye Halk Sağlığı Kurumu)

Aile Sağlığı Merkezi (ASM) tanımındaki “sağlık kuruluşunu” ibaresinin “kamu sağlık kuruluşu” olarak değiştirilmesi, mülkiyet ve kira ilişkilerinden bağımsız olarak ASM’lerin hukuki statüsünü kamusal otorite zeminine taşımıştır. Bu değişiklik, Bakanlığın fiziki mekanlar üzerindeki denetim ve tasarruf yetkisini artırırken, ASM’lerin özel hukuk hükümlerine tabi muayenehanelerden ziyade kamu hizmeti ifa eden stratejik birimler olduğunu tescil etmektedir.

2. Aile Hekimi ve Aile Sağlığı Çalışanlarının Görev ve Sorumluluklarındaki Genişleme

Yeni düzenleme, aile hekimliği hizmetlerini geleneksel “belirli bir mekan” prensibinden uzaklaştırarak dijital ve esnek hizmet modellerine entegre etmiştir. Uzaktan sağlık hizmeti sunumunun yasal bir yükümlülük olarak tanımlanması, birinci basamak sağlık hizmetlerinde mekânsal bağımlılığı kıran paradigma değişimini simgelemektedir.

Vekalet ve görevlendirme hallerinde getirilen “tüm işlemlerden sorumlu olma” yükümlülüğü, personelin hukuki ve idari sorumluluk alanını genişleterek hizmet sürekliliğini mutlaklaştırmıştır. Bu genişleme, özellikle şiddet olayları sonrası yapılacak zorunlu kayıt değişikliklerinde operasyonel disiplini sağlamaktadır.

3. Kayıtlı Nüfus Yönetimi ve Şiddet Olaylarındaki Usul Değişiklikleri

Sağlıkta şiddet olayları sonrasında hasta kayıtlarının yönetimi, personelin güvenliğini merkeze alan disipliner bir yapıya kavuşturulmuştur. Madde 8’de yapılan değişiklikle, şiddet vakasının belgelenmesi durumunda müdürlükçe yapılacak işlemler şu öncelik ve zamanlama kriterlerine bağlanmıştır:

• Öncelikli İşlem: Şiddet uygulayan kişinin kaydı, ikamet bölgesindeki farklı bir ASM’ye aktarılır.
• İkincil Kriter: Yakın çevrede farklı bir ASM bulunmaması halinde, mevcut ASM içerisinde kayıtlı nüfusu en düşük olan aile hekimine atama yapılır.
• Zaman Sınırı: Şiddet uygulayan kişinin aynı iş günü içerisinde yeni bir hekim seçmemesi durumunda, İl Sağlık Müdürlüğü resen atama sürecini tamamlamak zorundadır.

Bu düzenleme, şiddet uygulayan hastanın sistem dışı kalmamasını sağlarken, mağdur personel ile failin temasını derhal kesmeyi amaçlayan operasyonel bir reflekstir.

4. Personel Yerleştirme, Atama ve İstihdam Rejimindeki Yenilikler

İstihdam rejiminde yapılan değişiklikler, personelin yerleştirme haklarını ve stratejik önceliklerini zaman kısıtlarına bağlamıştır. Özellikle 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesi uyarınca yapılacak yeni istihdam modeli, boş pozisyonların Bakanlıkça ilan edilerek doğrudan atama yoluyla doldurulmasına imkan tanımaktadır.

Yerleştirme ve Öncelik Haklarındaki Teknik Detaylar:

• Terhis ve Doğum İzni Kullanım Pencereleri: Bir defalık öncelik hakkı; askerlikte terhis tarihinden itibaren bir ay, doğum nedeniyle ücretsiz izne ayrılanlarda ise ücretli izin süresinin bitiminden itibaren iki yıl on beş gün içinde kullanılmak zorundadır.
• Bedelli Askerlik İstisnası: Bedelli askerlik durumu, terhis sonrası bir defalık öncelik hakkı kapsamı dışında tutulmuştur. Ancak bedelli askerlik öncesi görev süreleri kıdem hesaplamalarında dikkate alınacaktır.
• Uzman Aile Hekimi Hiyerarşisi: Yerleştirme işlemlerinde uzmanlar için şu sıralama izlenecektir: İl dışı yerleştirmelerde; önce ilgili ASM’de uzman kontenjanı varsa o il dışındaki uzman aile hekimleri, ardından diğer illerde görev yapan aile hekimliği uzmanları ve son olarak diğer hekimler.

Bu istihdam disiplini, ASM’lerin teknik donanım ve fiziksel standartlarının korunması için gereken personel istikrarını hedeflemektedir.

5. Teknik Donanım, Bilgi Sistemleri ve Fiziksel Standartlar

ASM’lerin tıbbi cihaz ve teknolojik altyapısı, birinci basamak hizmetlerin modernizasyonu kapsamında revize edilmiştir. Bakanlık, veri güvenliği ve standardizasyon amacıyla kendi “Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi” (SBYS) kullanımını mutlak zorunluluk haline getirmiştir.

Teknik Donanım ve Envanter Güncellemeleri:

• Yeni Eklenen Cihaz: Pulse oksimetre (ll bendi).
• Revize Edilen Kalemler: Glikometri ve stripleri (dd bendi).
• Sarf Malzemesi Genişlemesi: Enjektör, intraket, atel, sargı bezi ve sütur materyali gibi kalemler Bakanlıkça belirlenen zorunlu sarf malzemeleri kapsamına alınmıştır.

Veri Güvenliği ve Müşterek Kullanım Kuralları: Madde 31 uyarınca, Bakanlıkça belirlenen sistemler haricindeki hiçbir ortama (harici disk, taşınabilir medya vb.) veri kaydı yapılamaz. Ayrıca, Madde 14/8 ile getirilen düzenleme kritik bir mülkiyet değişikliğini işaret eder: Aile hekimleri, ASM gider ödemeleriyle alınan ortak kullanım alanlarındaki demirbaşlar ve tıbbi cihazlar üzerinde ayni veya şahsi herhangi bir hak iddiasında bulunamaz ve bu malzemelerin kullanımını engelleyemez. Bu kural, ASM’lerin “müşterek muayenehane” niteliğini güçlendirmekte ve envanterin kamu hizmetine tahsisini koruma altına almaktadır.

6. EK-1 Aile Hekimliği Birimi Gruplandırma ve Uygulama Takvimi

Gruplandırma kriterlerinde yapılan sayısal güncellemeler, ASM’lerin fiziksel planlamasında daha geniş kapasite gereksinimini ortaya koymuştur.

• Fiziki Eşik Değişikliği: EK-1 tablosunun 4. ve 5. satırlarındaki “aşılama, bebek/çocuk ve gebe izlem odaları” planlaması için aranan hekim sayısı eşiği “dört”ten “beş”e yükseltilmiştir. Bu durum, büyük ölçekli ASM’ler için oda standardını artırırken, küçük ölçekli birimler üzerinde operasyonel bir rahatlama sağlamıştır.
• Güvenlik Standardı: Güvenlik kamera sistemleri artık sadece genel alanları değil, doğrudan oda girişlerini de görüntülemek zorundadır.
• Yürürlükten Kaldırılan Hüküm: Gruplandırma tablosunun 11. satırı (esnek mesai uygulaması) yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde 5 uyarınca, tüm aile hekimliği birimlerinin teknik donanım ve EK-1’deki bu yeni standartlara uyum sağlaması için son tarih 1 Eylül 2026 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten sonraki uyumsuzluklar idari yaptırımlara tabi olacaktır.